Pengeluaran tanaman herba di Malaysia pada tahun 2018 mencapai nilai yang memberangsangkan iaitu RM69 juta (Jabatan Pertanian, 2018). Khusus bagi Etlingera elatior, kawasan penanaman telah meningkat daripada 178.31 hektar pada tahun 2014 kepada 356.18 hektar pada tahun 2018. Peningkatan ini menunjukkan permintaan yang semakin kukuh dari tahun ke tahun.
Pengeluaran bunga kantan di Malaysia pada tahun 2018 mencecah 1,787.13 metrik tan, iaitu peningkatan ketara berbanding 905.07 metrik tan pada tahun 2014. Purata hasil tanaman dilaporkan pada 6.06 metrik tan/hektar, dengan nilai pengeluaran keseluruhan sebanyak RM9.83 juta. Harga runcit purata ialah RM1.45 bagi setiap tangkai. Negeri Pahang merupakan pengeluar terbesar, menyumbang 64% daripada pengeluaran nasional (1,132.35 metrik tan), dengan keluasan penanaman yang juga meningkat secara konsisten.
Seiring dengan potensi komersialnya, penyelidikan terkini turut memberi tumpuan kepada pembangunan varieti kerdil untuk tujuan hiasan pasu. Kajian oleh Muangkaewngam & Te-chato (2018) mendapati penggunaan paclobutrazol sebagai pengawal tumbesaran mampu menghasilkan tanaman bersaiz kecil melalui perencatan sintesis giberelin, tanpa menjejaskan bukaan stomata atau keupayaan fotosintesis. Kaedah ini pernah berjaya digunakan pada krisan, orkid, dan lily.
Kegunaan Tradisional
Bunga kantan mempunyai sejarah penggunaan tradisional yang panjang di Asia Tenggara, di mana hampir setiap bahagian tumbuhan ini mempunyai nilai perubatan atau kulinari.
- Perubatan Tradisional:
- Ekstrak batang digunakan untuk mengurangkan bengkak.
- Air rebusan daun digunakan untuk membersihkan luka.
- Daun juga digunakan oleh wanita selepas bersalin untuk mandian bagi menghilangkan bau badan dan mempercepat pemulihan.
- Buah digunakan untuk merawat sakit telinga, cirit-birit, batuk, ulser mulut, dan menambah selera makan.
- Di Indonesia, pseudostem diblend dan ditapis untuk dijadikan minuman herba bagi merawat demam kepialu.
- Kulinari Tradisional:
- Bunga dan pucuk buah separa masak digunakan dalam masakan seperti laksa Penang, nasi ulam, nasi kerabu, dan campuran sayur.
- Buah masak yang berasa masam boleh dimakan segar atau diproses menjadi gula-gula.
- Di Sumatera Utara, kudup bunga dan lenggai biji masak digunakan untuk memasak hidangan berasaskan ikan.
Kombinasi nilai ekonomi, kegunaan kulinari, serta manfaat perubatan menjadikan bunga kantan sebagai komoditi hortikultur berpotensi tinggi untuk pasaran tempatan dan eksport.
About the Author
